Antalya'da Antik Kentler: Sayfa 4

Xanthos (Kınık)

Dağlık Likya eyaletinin en eski e en büyük kentidir. Xanthos ırmağının vadisinde kuruludur. Pers istilasına değin bağımsız yaşamıştır. Pers istilasında kahramanca kentlerini savunan Xanthoslular, istilayı önleyemeyeceklerini anlayınca önce tüm kadın ve çocuklarını öldürmüşler, sonra da kenti ateşe vererek ve bu alevlerin içine kendilerini atarak topluca intihar etmişlerdir. Bu kıyımdan kurtulan 80 aile ve başka yerlerden gelen gömenlerce kent yeniden kurulmuştur. Fakat 100 yıl kadar sonra çıkan bir yangınla Xanthos tekrar harabolmuştur. Buna rağmen yeni baştan kurulan kent batı dünyası ile kurduğu iyi ilişkiler sonucu uzun süre önemli bir merkez olarak varlığını sürdürmüştür. Bu durum da yine kötü bir sona ulaşmış, İ.Ö. 429 yılında Atinalıların vergi istemelerine karşı çıkan Xanthoslular kentlerinin tamamen harabolmasına neden olacak bir savaşın içine sürüklenmişlerdir. Xanthos kelimenin tam anlamıyla bir felaketler kentidir. Kent esas olarak Likya Akropolu, Roma Akropolu ve Likya Akropolunun dışında kalan kısımlardan oluşmaktadır. En ilginç yapıları roma Tiyatrosu ve bu tiyatronun batı kıyısındaki yapılardır. Bunlardan en kuzeydeki Harpy Monument olarak tanımlanmakta olup tek parça bir kaya üzerine oturtulmuş bir aile mezarıdır. İlginç kabartmaları olan bu mezarın aslı British Museumdadır. Orijinal yerinde aslına uygun bir taklit bulunur. Bu yapının yanında İ.Ö. VI. ve I. yüzyıllardan kalma iki ilginç Likya mezarı dikkati çeker.

Kınıktan Fethiye yönüne 1 Km kadar gidildikten sonra güneye dönülür ve 5 Km lik Letoon yoluna girilir. Letoonun tarihinin Xanthos ile yakından ilişkisi vardır. Likya bölgesinin en önemli dini merkezlerinden birisi olduğu bilinmektedir. Arkeolojik kazılar su düzeyinin yükselmesi nedeniyle güçlükle sürdürebilmektedir. Bulunan kalıntılar İ.Ö. VII. Ve İ.S.VI. yüzyıllar arasındaki zamana aittir. Grek tarzı tiyatrosu günümüze değin korunmuş en önemli yapısıdır. Likya bölgesinde yukarıda sözü edilenlerin dışında çok sayıda antik kalıntı vardır. Zaman zaman yeni bulunanlar da bunlara eklenmektedir. Bunların bazıları küçük yerleşim merkezlerine bazıları da koruma surlarına aittir. Pek çoğuna ulaşmak da olduküça güçtür. Sadece isimlerini vermekle yetineceğimiz ve Antalya ili sınırı içinde kalan diğer antik yerler şunlardır: Sura (Sura), Gürses (antik ismi bilinmiyor), Trysa (Gölbaşı), Istlada (Kapaklı, Hayıtlı, Hayran), Apollonia (Kılıçlı, Kılınçlar), Aperlai (Saçak iskelesi), Isında (Belenli), Phellos (Felen, Yayla), Nisa (Meryemlik).

Perge

Antalyanın 18 Km doğusunda düden ve Aksu akarsuları arasında kurulmuştur. Antalyadan Alanya yönüne giden yolda Aksu7dan kuzeye dönülür ve 2 Km sonra Pergeye ulaşılır. Deniz kıyısında bulunmadığı için korsanların baskı ve yağmalarından uzak kalmıştır. Bu nedenle gelişme sürecinde duraklamalar görülmez. Kuruluşu İ.Ö 1200 yıllarındadır. İ.S. 334 yılında Side gibi Perge de Büyük İskender ile antlaşma yapmıştır. Böylece kent savaşmamış, yakılıp yıkılmamıştır. Helen,Roma ve Bizans dönemlerini yaşamıştır. 15 000 kişilik tiyatrosu İ.S. II. Yüzyılda yapılmıştır. Tiyatronun hemen yakınındaki Stadyum 12 000 izleyici alır. Ege Bölgesinde Aphrodisiastaki hariç tutulacak olursa en iyi korunmuş Stadyumdur. Stadyumun oturma yerlerinin altında dışa açılan ve dükkan olarak kullanıldığı sanılan 30 adet oda vardır. Son yıllarda yapılan kazılarda çok sayıda heykel ve sanat eseri bulunmuştur. Kapıları, Agorası, Mymphaeumu, Sütunlu caddeleri, Mezarlığı, Bazilikası ve Akropolu Pergenin görülmeğe değer yerlerinden bazılarıdır